Symfonia w bieli nr 2: dziewczynka w bieli
Obraz „Symfonia w bieli nr 2: dziewczynka w bieli” autorstwa amerykańskiego malarza Jamesa McNeilla Whistlera to jedno z ważniejszych dzieł sztuki z drugiej połowy XIX wieku. Namalowany w latach 1864-1865, obecnie znajduje się w zbiorach Tate Britain. Praca ta nie tylko ukazuje niezwykłe umiejętności artysty, ale również jego filozofię twórczą oraz relacje osobiste, które miały wpływ na jego twórczość. W artykule przyjrzymy się bliżej zarówno kontekstowi powstania obrazu, jak i jego symbolice oraz wpływom, jakie wywarły na Whistlera różne nurty artystyczne.
Początki drogi artystycznej Whistlera
James McNeill Whistler rozpoczął swoją artystyczną podróż w 1855 roku, kiedy to opuścił Stany Zjednoczone i udał się do Europy, by poświęcić się malarstwu. Początkowo osiedlił się w Paryżu, jednak już w 1859 roku przeniósł się do Londynu, gdzie spędził resztę swojego życia. W Londynie nawiązał znajomości z wieloma ważnymi postaciami świata sztuki, w tym z członkami Bractwa Prerafaelitów, co znacząco wpłynęło na jego twórczość.
W Londynie poznał również Joannę Hiffernan, która stała się jego modelką oraz kochanką. Ich relacja określana była jako „małżeństwo bez błogosławieństwa kościelnego”, a Joanna często pozowała dla Whistlera. Wcześniej była już modelką przy innych jego pracach, a ich związek miał istotny wpływ na rozwój jego sztuki. Obraz „Wapping”, namalowany w latach 1860-1864, również przedstawia Hiffernan i jest przykładem tego, jak zmieniające się relacje osobiste artysty wpływały na jego twórczość.
Historia obrazu i jego prezentacja
Whistler namalował „Dziewczynkę w bieli” zimą 1864 roku. Już rok później dzieło zostało zaprezentowane na corocznej wystawie organizowanej przez Royal Academy of Arts. Warto zaznaczyć, że pierwotnie obraz nosił nazwę „Dziewczynka w bieli”, jednak z biegiem lat Whistler zmienił tytuł na „Symfonia w bieli nr 2”. Taki zabieg miał podkreślić jego przekonanie o wartości sztuki samej w sobie – zgodnie z filozofią „sztuka dla sztuki”.
Obraz zdobył mieszane recenzje krytyków; niektórzy określali go jako „dziwaczny” lub „ogólnie zabrudzony”. Jednakże już w 1900 roku zdobył grand prix na wystawie światowej w Paryżu. Pierwszym właścicielem dzieła był producent tapet John Gerald Potter, który był bliskim przyjacielem Whistlera. W późniejszych latach obraz przeszedł przez kilka rąk, zanim ostatecznie trafił do Tate Gallery w 1951 roku.
Poemat Swinburne’a i jego znaczenie
Warto wspomnieć o bliskiej przyjaźni między Whistlerem a poetą Algernonem Charlesem Swinburne’em, która miała miejsce podczas tworzenia „Dziewczynki w bieli”. Swinburne napisał poemat zatytułowany „Przed lustrem”, inspirowany obrazem Whistlera. Zanim dzieło trafiło na wystawę Royal Academy, artysta umieścił fragmenty poematu na ramie obrazu. Taki zabieg miał na celu podkreślenie niezależności sztuk wizualnych od literatury i dowodzić, że malarze mogą być równocześnie twórcami poezji.
Wielu krytyków myliło jednak kolejność wydarzeń i uważało, że to poemat Swinburne’a był inspiracją dla stworzenia obrazu. Whistler stanowczo zaprzeczał tym spekulacjom, podkreślając wartość zarówno swojego dzieła, jak i twórczości przyjaciela.
Kompozycja i interpretacja dzieła
„Symfonia w bieli nr 2” wyróżnia się nie tylko techniką malarską, ale także bogatą symboliką. Obrączka na serdecznym palcu modelki stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych detali obrazu i centralnym punktem kompozycji. Choć Whistler i Hiffernan nie byli małżeństwem, obecność obrączki sugeruje ewolucję ich relacji oraz wyraża pewne religijne konotacje związane z małżeństwem.
Niezwykle istotne jest również to, że obraz ukazuje odmienny styl malarski niż wcześniejsze prace Whistlera. W przeciwieństwie do realizmu Gustave’a Courbeta, który miał duży wpływ na młodego artystę, „Dziewczynka w bieli” charakteryzuje się delikatnymi kształtami postaci oraz ostrymi konturami kominka. To połączenie różnych stylów i wpływów sprawia, że dzieło to można interpretować na wiele sposobów.
Niektórzy krytycy dostrzegają w nim aluzje do twórczości francuskiego malarza Jean-Auguste-Dominique’a Ingresa, którego Whistler był wielbicielem. Inni zwracają uwagę na orientalne elementy zawarte w kompozycji – wachlarz w ręce modelki oraz dekoracyjny wazon na kominku są przykładami wpływu sztuki japońskiej na europejską estetykę tamtego okresu.
Zakończenie
„Symfonia w bieli nr 2: dziewczynka w bieli” to nie tylko przykład mistrzowskiego kunsztu Jamesa McNeilla Whistlera, ale także dzieło pełne głębokiej symboliki i osobistych odniesień. Obraz ten ukazuje ewolucję zarówno artysty, jak i jego relacji z modelką Joanną Hiffernan. Dzięki innowacyjnemu podejściu do tematu oraz zastosowaniu różnych stylów malarskich, Whistler stworzył dzieło niezwykle różnorodne i inspirujące dla przyszłych pokoleń artystów. Jako jeden z przedstawicieli filozofii „sztuka dla sztuki”, artysta udowodnił, że prawdziwa wartość sztuki tkwi nie tylko w
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).