Wstęp
Armia „Łódź” była jednym z kluczowych zgrupowań Wojska Polskiego podczas kampanii wrześniowej 1939 roku. Dowodzona przez generała dyw. Juliusza Rómmla, armia ta miała na celu obronę strategicznych linii w centralnej Polsce, w tym obszaru między rzekami Warta a Widawka. W jej skład wchodziły m.in. dywizje piechoty oraz brygady kawalerii, które starały się opóźnić niemiecką ofensywę w obliczu przytłaczającej przewagi przeciwnika. Pomimo ogromnych trudności, Armia „Łódź” walczyła z determinacją, a jej działania miały istotny wpływ na przebieg całej kampanii wrześniowej.
Geneza i zadania Armii „Łódź”
Utworzona 23 marca 1939 roku, Armia „Łódź” miała za zadanie zorganizowanie obrony na odcinku pomiędzy Armią „Poznań” a Armią „Kraków”. Obejmuje to obszar od Błaszek na północy do Przedborza na południowym wschodzie. Główne cele operacyjne obejmowały osłonę kierunku Łódź i Piotrków Trybunalski oraz prowadzenie działań zaczepnych wobec nieprzyjaciela z kierunku Sieradza.
Szerokość pasa obrony wynosiła około 120 km, a główne pozycje oporu zostały usytuowane wzdłuż rzeki Warty oraz jej prawego dopływu – Widawki. Dowódca armii miał świadomość, że Armia „Poznań” na prawym skrzydle będzie musiała w razie konieczności opóźnić marsz przeciwnika, a Armia „Kraków” osłoni lewą flankę. W związku z tym, planując obronę, generał Rómmel musiał uwzględnić zmieniające się warunki i dynamiczne potrzeby frontu.
Przygotowania do wojny
Przygotowania Armii „Łódź” do nadciągającego konfliktu były intensywne i skomplikowane. W planach dowódcy przewidywano wykorzystanie różnych jednostek, w tym kawalerii oraz dywizji piechoty. Na początku czerwca 1939 roku rozważano różne warianty działań defensywnych, które z czasem ewoluowały w odpowiedzi na rozwój sytuacji międzynarodowej oraz mobilizację Niemiec.
Generał Rómmel planował również budowę umocnień oraz wysadzenie mostów, co miało zwiększyć odporność linii obrony. Do końca sierpnia zbudowano około 46 schronów żelbetowych oraz inne umocnienia, które choć niekompletne, miały stanowić wsparcie dla broniących się jednostek. Prace te były realizowane pod presją narastającego zagrożenia ze strony Niemiec.
W dniu ogłoszenia alarmu bojowego 29 sierpnia 1939 roku Armia „Łódź” została postawiona w stan gotowości. Generał Rómmel zdecydował się na szybkie przesunięcie części sił ku granicy, pozostawiając jednak na pierwszej linii obrony jedynie minimalną liczbę jednostek zabezpieczających.
Działania armii podczas bitwy granicznej
Bitwa graniczna rozpoczęła się 1 września 1939 roku. Już o godzinie 4:00 Niemcy przekroczyli granicę w pasie obrony 10 Dywizji Piechoty (DP), a o 3:45 w rejonie 30 DP pod Praszką. W tym czasie bombardowanie Wielunia rozpoczęło się o godzinie 4:40, co spowodowało chaos i brak możliwości skutecznego reagowania ze strony polskich sił.
Na północy niemieckie dywizje piechoty atakowały równocześnie na odcinku Armii „Łódź”, co świadczyło o ich ogromnej przewadze liczebnej i technologicznej. Na południu Wołyńska Brygada Kawalerii starała się powstrzymać natarcie niemieckiej 4 Dywizji Pancernej w bitwie pod Mokrą.
W nocy z 2 na 3 września sytuacja uległa zmianie – do działania przystąpiła reszta polskich jednostek, jednak nadal brakowało koordynacji i wsparcia ze strony Naczelnego Dowództwa. Generał Rómmel próbował mobilizować siły do szybkiej reakcji, ale jego prośby nie zawsze spotykały się ze zrozumieniem ze strony wyższych dowódców.
Krytyczne momenty i odwrot
Od 4 września sytuacja Armii „Łódź” stała się dramatyczna. Zaczęły się intensywne walki nad Wartą, gdzie toczyły się krwawe starcia pomiędzy polskimi a niemieckimi jednostkami. Mimo determinacji żołnierzy Polacy zaczęli tracić pozycje z powodu przewagi liczebnej i sprzętowej przeciwnika.
W nocy z 5 na 6 września wydano rozkaz odwrotu, który był trudny do wykonania ze względu na oskrzydlające manewry niemieckich sił. Oddziały Armii „Łódź” zaczęły wycofywać się w kierunku Wisły. Pomimo ciężkich strat udało im się przez kilka dni opóźniać niemiecką inwazję, co pozwoliło innym jednostkom polskim na reorganizację i przygotowanie do dalszej walki.
Ostatnie dni armii i obsada Twierdzy Modlin
Po ciężkim odwrocie Armia „Łódź” obsadziła Twierdzę Modlin pod dowództwem generała brygady Wiktora Thommée. Ta linia obrony stała się ostatnią nadzieją dla polskich żołnierzy przed nadciągającą klęską. Ostatecznie jednak Twierdza Modlin padła po ciężkich walkach, a resztki Armii „Łódź” przeszły do dalszej walki jako oddziały partyzanckie lub wycofały się do innych regionów Polski.
Zakończenie
Armia „Łódź” odegrała kluczową rolę w kampanii wrześniowej
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).